TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN RỪNG GỖ LỚN Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI

Trong những năm gần đây, ngành lâm nghiệp Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về diện tích rừng, năng lực chế biến và giá trị xuất khẩu gỗ. Tuy nhiên, một trong những hạn chế lớn hiện nay là nguồn nguyên liệu gỗ lớn phục vụ chế biến sâu còn thiếu cả về số lượng và chất lượng. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để phát triển rừng trồng gỗ lớn theo hướng bền vững, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.

Theo tài liệu “Hướng dẫn trồng rừng gỗ lớn có chứng chỉ quản lý rừng bền vững phục vụ vùng nguyên liệu” của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, năm 2021 Việt Nam có khoảng 14,7 triệu ha rừng, trong đó có 4,4 triệu ha rừng trồng. Rừng trồng hiện là nguồn cung cấp nguyên liệu chủ yếu cho ngành công nghiệp chế biến gỗ. Tuy nhiên, phần lớn diện tích rừng trồng vẫn được khai thác ở chu kỳ ngắn để sản xuất dăm gỗ, viên nén và nguyên liệu giấy, dẫn đến nguồn cung gỗ lớn phục vụ chế biến đồ gỗ chất lượng cao còn hạn chế.
 

Trong bối cảnh đó, phát triển rừng gỗ lớn được xác định là một trong những định hướng ưu tiên của ngành lâm nghiệp. Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng, thực hiện quản lý rừng bền vững và góp phần giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tiềm năng phát triển rừng gỗ lớn của Việt Nam là rất lớn. Thứ nhất, nước ta có diện tích rừng trồng rộng, nhiều vùng sinh thái phù hợp để chuyển hóa từ rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn, đặc biệt tại các tỉnh Trung du miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Duyên hải miền Trung và Đông Nam Bộ. Thứ hai, nhu cầu sử dụng gỗ lớn trên thế giới ngày càng tăng, nhất là các sản phẩm nội thất, xây dựng, gỗ kỹ thuật cao và các sản phẩm có nguồn gốc hợp pháp, có chứng chỉ quản lý rừng bền vững.
 

Bên cạnh đó, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ hàng đầu thế giới. Sự phát triển mạnh của ngành công nghiệp chế biến gỗ đang tạo ra nhu cầu rất lớn đối với nguồn nguyên liệu gỗ lớn trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào gỗ nhập khẩu, nâng cao giá trị gia tăng và tăng tính cạnh tranh của sản phẩm gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế.
 

Một lợi thế quan trọng khác là xu thế phát triển kinh tế xanh và kinh tế carbon thấp. Rừng gỗ lớn có khả năng tích lũy sinh khối và hấp thụ carbon cao hơn nhiều so với rừng khai thác ngắn ngày. Theo tài liệu chuyên ngành lâm nghiệp, các hệ sinh thái rừng của Việt Nam đang lưu giữ khoảng 612 triệu tấn carbon, tương đương khoảng 2,2 tỷ tấn CO₂. Việc phát triển rừng gỗ lớn sẽ góp phần gia tăng khả năng hấp thụ carbon, mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon và các cơ chế tài chính xanh trong tương lai.
 

Ngoài giá trị kinh tế, rừng gỗ lớn còn mang lại nhiều lợi ích về môi trường và xã hội như bảo vệ đất, giữ nước, hạn chế xói mòn, giảm tác động của thiên tai, bảo tồn đa dạng sinh học và tạo việc làm ổn định cho người dân vùng nông thôn, miền núi. Mô hình rừng gỗ lớn kết hợp quản lý rừng bền vững và cấp chứng chỉ rừng còn giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tăng thu nhập cho chủ rừng và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu.
 

Trong thời gian tới, để phát huy hiệu quả tiềm năng này, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích người dân và doanh nghiệp đầu tư trồng rừng gỗ lớn; hỗ trợ tín dụng dài hạn; phát triển giống cây lâm nghiệp năng suất cao; mở rộng diện tích được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững; xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung gắn với công nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ.
 

Có thể khẳng định rằng, phát triển rừng gỗ lớn là xu hướng tất yếu của ngành lâm nghiệp Việt Nam. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị kinh tế của rừng mà còn góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam trong những thập niên tới.